De Christendemocratische Unie (CDU) is de leidende conservatieve regeringspartij van Duitsland, die traditioneel vasthoudt aan strenge morele en ethische gezinswaarden. Binnen deze partij gold fractievoorzitter Jens Spahn als een van de meest invloedrijke politici en een cruciale bondgenoot van bondskanselier Friedrich Merz. Juist deze politieke zwaargewicht heeft zaterdag zijn aftreden bekendgemaakt. Spahn legt zijn functie als fractievoorzitter van de CDU/CSU-alliantie in de Bondsdag neer na felle kritiek over zijn gezinsuitbreiding via een Amerikaanse draagmoeder. Draagmoederschap is in Duitsland wettelijk verboden, wat leidde tot beschuldigingen van hypocrisie aan het adres van de conservatieve leider.
- Jens Spahn treedt per direct terug als fractievoorzitter van de Duitse conservatieve regeringsfractie CDU/CSU.
- De ophef ontstond nadat bekend werd dat Spahn en zijn echtgenoot een kind hebben gekregen via een draagmoeder in de Verenigde Staten.
- Hoewel het opvoeden van een in het buitenland geboren draagmoederkind in Duitsland legaal is, is de praktijk zelf er verboden en verdedigt de CDU die ban fel.
Een onhoudbare spagaat tussen privéleven en partijlijn
De controverse barstte los nadat Spahn en zijn echtgenoot Daniel Funke eerder deze week via sociale media bekendmaakten dat zij ouders waren geworden. Hoewel het stel geen Duitse wetten heeft overtreden — het opvoeden van een kind dat in het buitenland via een draagmoeder is geboren is in Duitsland immers niet strafbaar — stuitte de stap op felle morele bezwaren. De CDU is namelijk een fel tegenstander van draagmoederschap en stemde in februari nog voor het behoud van het nationale verbod.
Critici uit zowel de oppositie als Spahns eigen partij beschuldigden hem onmiddellijk van hypocrisie en meten met twee maten. Spahn had in het verleden zelf verklaard dat hij het concept van ‘huurmoeders’ ethisch zeer problematisch vond en stemde altijd trouw met zijn partij mee tegen legalisering. In een verklaring liet Spahn weten dat de spagaat tussen zijn privékeuze en zijn politieke rol onhoudbaar bleek. “De afgelopen dagen ben ik tot het besef gekomen dat mijn persoonlijk geluk – het stichten van een gezin met mijn man en vader worden – onverenigbaar is met mijn politieke ambt,” aldus Spahn.
Grote politieke gevolgen voor bondskanselier Merz
Voor bondskanselier Friedrich Merz is het vertrek van Spahn een gevoelige tik. Als fractievoorzitter had Spahn de cruciale taak om de regeringsfractie op één lijn te houden en te zorgen dat wetgeving soepel door het parlement werd geloodst. Merz liet in een reactie weten het besluit van Spahn “juist en onvermijdelijk” te vinden, en benadrukte dat geloofwaardigheid het grootste goed is in de politiek. Tegelijkertijd gaf de bondskanselier aan dat er geen enkele reden is om het standpunt van de CDU over draagmoederschap te herzien.
Met het vertrek van Spahn verliest bondskanselier Friedrich Merz niet alleen een van zijn trouwste bondgenoten, maar ook de politieke strateeg die de conservatieve regeringsagenda door het parlement moest loodsen.
Merz zal nu samen met Markus Söder, de leider van de Beierse zusterpartij CSU, op zoek moeten naar een opvolger om de rust binnen de fractie te herstellen. Spahn blijft vooralsnog wel aan als lid van de Bondsdag.
Een patroon van eerdere politieke stormen
Het is niet voor het eerst dat Spahn in het middelpunt van de belangstelling staat. Als minister van Volksgezondheid tijdens de coronacrisis lag hij herhaaldelijk onder vuur en werd hij zelfs onderzocht wegens vermeend misbruik van overheidsgelden. Dat onderzoek werd in maart van dit jaar definitief geseponeerd. Ondanks die eerdere schandalen gold Spahn tot voor kort als een rijzende ster binnen de partij; in mei werd hij nog met 85 procent van de stemmen herkozen als fractievoorzitter.
De reacties vanuit de oppositie op zijn aftreden zijn hard. Alice Weidel, leider van de rechts-populistische AfD, noemde het vertrek “overtijd” en stelde dat Spahns geloofwaardigheid definitief was vernietigd door een wet te omzeilen waar hij zelf voor had gestemd. Vanuit de linkse partij Die Linke klonk het verwijt dat toppolitici blijkbaar wetten kunnen ontwijken zodra ze genoeg geld hebben om naar het buitenland uit te wijken. De sociaaldemocratische coalitiepartner SPD reageerde milder en toonde bij monde van Mattias Miersch vooral persoonlijk medeleven met de nieuwe gezinssituatie van Spahn.
Vindt u dat de persoonlijke gezinskeuzes van een politicus altijd in lijn moeten liggen met de standpunten van diens politieke partij, of moet privé en politiek hier strikter gescheiden blijven? Laat uw mening achter in de reacties.
