Voor de internationale veiligheid en Europese diplomatie brengt een nieuwe Amerikaanse beslissing grote geopolitieke verschuivingen met zich mee. De Amerikaanse regering onder president Donald Trump heeft een historisch nucleair akkoord gesloten met Saoedi-Arabië. Het dertigjarige verdrag werd formeel ondertekend door de Amerikaanse minister van Energie Chris Wright en zijn Saoedische ambtsgenoot Abdulaziz bin Salman. De overeenkomst biedt de Golfstaat de mogelijkheid om met Amerikaanse technologie een civiel kernenergieprogramma op te bouwen, inclusief de eventuele bouw van een faciliteit voor uraniumverrijking op eigen bodem. Dit besluit markeert een breuk met het langjarige Amerikaanse non-proliferatiebeleid.
- De VS en Saoedi-Arabië sluiten een nucleair akkoord voor 30 jaar met de optie tot uraniumverrijking.
- Amerikaanse bedrijven zoals Westinghouse kunnen miljardenopdrachten krijgen voor de opbouw van de Saoedische kernsector.
- Het akkoord bevat volgens ingewijden niet het Aanvullend Protocol van de IAEA voor strengere inspecties.
Mogelijke uraniumverrijking op Saoedische bodem
Het verdrag stelt Amerikaanse bedrijven, waaronder de kernenergiegigant Westinghouse uit Pittsburgh, in staat om te helpen bij de ontwikkeling van de Saoedische kernsector. Na een gezamenlijke studie tussen beide landen kan er een faciliteit worden gebouwd om lokaal uranium te verrijken. Hoewel verrijkt uranium dient als brandstof voor kerncentrales, kan dezelfde technologie bij hogere verrijkingsniveaus worden ingezet voor de fabricage van kernwapens.
Het akkoord zou volgens ingewijden niet voorzien in het Aanvullend Protocol van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), waardoor extra inspecties en controle uitblijven.
Daarmee treedt de Amerikaanse regering buiten de kaders van eerdere afspraken in de regio. In 2009 sloot de buurman van Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, een zogeheten ‘123-overeenkomst’ met Washington waarin de Emiraten expliciet afzagen van het verrijken van uranium — een model dat jarenlang gold als de internationale gouden standaard voor civiele kernenergie.
Midden-Oosten en de mondiale veiligheidsorde
Voor Europese bondgenoten en de internationale gemeenschap betekent deze wending dat de balans in het Midden-Oosten verder onder druk komt te staan. Het akkoord valt samen met de militaire escalatie tussen de VS, Israël en Iran. Teheran stelt dat zijn eigen nucleaire programma vreedzaam is, maar westerse landen vrezen al langer voor wapenontwikkeling. De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman heeft eerder laten weten dat zijn land eveneens kernwapens zal nastreven als Iran een atoombom verwerft.
Voor de internationale non-proliferatie impliceert dit besluit dat de traditionele normen rondom civiele kernenergie versoepelen, wat het risico op een regionale wapenwedloop vergroot.
Onder het presidentschap van Joe Biden waren de kernonderhandelingen gekoppeld aan een breder diplomatiek pakket waarin Saoedi-Arabië de staat Israël zou erkennen. De regering-Trump heeft deze eis laten vallen en zet in op rechtstreekse economische en strategische samenwerking met Riyad.
Kritiek in het Amerikaanse Congres
Het akkoord wordt voorgelegd aan het Amerikaanse Congres voor toetsing. Zowel Democratische als Republikeinse parlementariërs hebben hun zorgen geuit over het risico op nucleaire proliferatie. Toch is de kans klein dat het Congres de overeenkomst zal blokkeren, aangezien de Republikeinse Partij van Trump de meerderheid heeft in beide kamers.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio reageerde tijdens een bijeenkomst in de Filipijnen op de ophef. Hij benadrukte dat de Verenigde Staten geen enkele overeenkomst zullen sluiten die leidt tot het risico op proliferatie.
Hoe kijkt u aan tegen het versoepelen van nucleaire voorwaarden voor bondgenoten in het Midden-Oosten? Laat uw reactie hieronder achter.
