Inspecteurs van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) hebben in Syrië meerdere tonnen natuurlijk uraan en een grote hoeveelheid grafiet aangetroffen. Het materiaal is afkomstig van het geheime nucleaire programma dat werd opgezet onder het bewind van de verdreven president Bashar al-Assad. De vondst vond plaats na een melding van de nieuwe Syrische autoriteiten, die de VN-atoomwaakhond toegang verleenden tot verdachte locaties. IAEA-directeur Rafael Grossi en de Syrische minister van Buitenlandse Zaken Asaad al-Shaibani gaven na de inspecties een gezamenlijke persconferentie in Damascus.
- Het IAEA heeft op een locatie buiten Damascus meerdere tonnen natuurlijk uraan aangetroffen.
- De inspecties volgen op een officiële melding die de nieuwe Syrische regering op 17 juli stuurde.
- Het gevonden materiaal blijft onder internationale IAEA-garanties op Syrisch grondgebied.
Het verleden van Assads geheime nucleaire ambities
Jarenlang hield het bewind van de familie Assad de Syrische nucleaire activiteiten buiten het zicht van de internationale gemeenschap. In 2007 bombardeerde het Israëlische leger een vermoedelijke kernreactor bij Deir el-Zour, een installatie die naar verluidt met behulp van Noord-Korea was gebouwd. Toestemming om de restanten van die reactor grondig te onderzoeken werd door voormalig dictator Assad nooit verleend. Na de val van het regime eind 2024 sloeg het nieuwe bewind onder president Sharaa echter een andere koers vaart. Op 17 juli stuurde minister van Buitenlandse Zaken Asaad al-Shaibani een officiële brief naar de atoomorganisatie om het bestaan van niet-aangegeven nucleaire materialen vrijwillig te melden.
Inspecties leggen tonnen uraan en grafiet bloot
Na de melding voerden IAEA-inspecteurs onderzoeken uit op twee sleutellocaties. Op een tot dusver onbekend terrein buiten de hoofdstad Damascus stootte het team op meerdere tonnen natuurlijk uraan. Daarnaast bezocht IAEA-topman Rafael Grossi de historische locatie bij Deir el-Zour en een bijbehorende opslagplek waar grote hoeveelheden grafiet lagen. In de kerntechniek dient grafiet als moderator om de snelheid van neutronen in een reactor te regelen, terwijl natuurlijk uraan de basisgrondstof vormt voor kernbrandstof. Grossi benadrukte dat het gaat om materiaal dat bij verkeerd gebruik risico’s met zich meebrengt, maar hij sprak van een moedige beslissing van Syrië om transparantie te bieden.
De vrijwillige samenwerking tussen de nieuwe Syrische regering en de VN-atoomwaakhond markeert een definitieve breuk met het decennialange geheimhoudingsbeleid van het bewind-Assad.
Internationale garanties bepalen de volgende stappen
Het aangetroffen materiaal is inmiddels getest en ongevaarlijk bevonden. De voorraad blijft in Syrisch bezit, maar komt te staan onder permanent toezicht en garanties van het IAEA. Dit betekent dat internationale inspecteurs toegang houden om de veiligheid en de opslag van het uraan te waarborgen. Minister Shaibani onderstreepte dat Syrië het recht behoudt om het materiaal in de toekomst te benutten voor vreedzame doeleinden, zoals het opwekken van civiele kernenergie. Deze stap kan ertoe bijdragen dat potentiële nucleaire restrisico’s uit het verleden definitief worden geneutraliseerd en verankerd in internationale afspraken.
Wat vindt u van de beslissing van de nieuwe Syrische autoriteiten om openheid van zaken te geven over het oude atoomprogramma? Laat uw reactie hieronder achter.
