De gevolgen van de escalerende oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran sijpelen steeds verder door naar Europa. Terwijl de spanningen in de Golfregio leiden tot grote bezorgdheid over de energievoorziening en de stabiliteit van de wereldhandel, worden ook gewone Europese burgers geconfronteerd met de diplomatieke fallout. Een opvallend voorbeeld hiervan is de Spaanse oud-voetballer en WK-winnaar Joan Capdevila. Hij deed via sociale media een dringende oproep aan de Amerikaanse president Donald Trump nadat hem de toegang tot de VS werd geweigerd. Capdevila wilde met zijn kinderen naar New Jersey reizen voor de WK-finale tussen Spanje en Argentinië, maar zag his ESTA-reistoestemming op het laatste moment afgekeurd vanwege de aangescherpte veiligheidssituatie.
- Twee Amerikaanse militairen zijn gedood en één is vermist na Iraanse drone- en raketaanvallen op een basis in Jordanië.
- De nieuwe Iraanse opperste leider Mojtaba Khamenei heeft het vredesakkoord met de VS opgezegd en noemt Trumps handtekening “waardeloos”.
- De cruciale Straat van Hormuz is nagenoeg geblokkeerd, wat leidt tot de laagste doorvaartcijfers in weken en stijgende olieprijzen.
Escalatie op het slagveld en de eerste Amerikaanse doden
De militaire strijd is in een kritieke fase beland. Het Amerikaanse Central Command (CENTCOM) heeft bekendgemaakt dat vrijdag twee Amerikaanse militairen zijn gedood en één vermist is geraakt bij een Iraanse aanval op een basis in Jordanië. Dit zijn de eerste Amerikaanse sterfgevallen door direct Iraans vuur sinds het begin van de oorlog. Daarnaast moesten vier militairen worden geëvacueerd naar Jordaanse ziekenhuizen, al zijn zij inmiddels weer ontslagen. Met deze nieuwe slachtoffers staat de balans voor de VS in dit conflict inmiddels op 16 doden en meer dan 430 gewonden.
De hernieuwde gevechten betekenen het definitieve einde van het wankele staakt-het-vuren dat een maand geleden onder bemiddeling van Qatar en Pakistan werd overeengekomen.
Iraanse leider haalt uit vanuit de schaduw
De nieuwe Iraanse opperste leider, Mojtaba Khamenei, heeft via een schriftelijke verklaring op de staatstelevisie hard uitgehaald naar Washington. Khamenei, die niet meer in het openbaar is gezien sinds de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op 28 februari waarbij zijn vader en voorganger Ayatollah Ali Khamenei omkwam, verklaarde dat de Amerikaanse schendingen van het memorandum van overeenstemming (MoU) bewijzen dat de handtekening van Trump “volstrekt waardeloos en ongeldig” is. Iran beschuldigt de VS van imperialisme en bruut gedrag en waarschuwt voor “onvergetelijke lessen”. De Iraanse vice-minister van Buitenlandse Zaken, Kazem Gharibabadi, bevestigde dat Teheran zich niet langer aan de afspraken van het interim-akkoord houdt.
Gevolgen voor de Europese consument en de wereldeconomie
Voor de Europese markt en consumenten zijn de ontwikkelingen in de Straat van Hormuz van groot strategisch belang. Ongeveer twintig procent van de wereldwijde scheepvaart passeert deze nauwe zeestraat, die door Iran is afgesloten. Nu de spanningen oplopen en de scheepvaartbewegingen naar een dieptepunt in drie weken zijn gedaald, dreigen de olieprijzen op de wereldmarkt hard te stijgen. Dit kan in Europa direct leiden tot een nieuwe inflatiegolf en hogere brandstofprijzen aan de pomp.
Bovendien waarschuwen analisten dat de Houthi-rebellen in Jemen, bondgenoten van Iran, de Bab al-Mandeb-doorgang naar de Rode Zee kunnen sluiten. Indien dit gebeurt, raakt de belangrijkste maritieme handelsroute tussen Azië en Europa nagenoeg volledig geblokkeerd, wat grote logistieke vertragingen en prijsstijgingen voor consumentenproducten tot gevolg zal hebben.
Infrastructuur als doelwit van vergelding
De strijd richt zich de afgelopen dagen in toenemende mate op vitale burgerinfrastructuur. Amerikaanse luchtaanvallen troffen onder meer bruggen en de Bonji-ontziltingsinstallatie in de Zuid-Iraanse provincie Hormozgan, waardoor de watervoorziening voor circa 10.000 mensen is afgesneden. Iran sloeg op zijn beurt terug met succesvolle aanvallen op een ontziltingsinstallatie en een oliefaciliteit in Koeweit, een belangrijke bondgenoot van de VS in de regio. Hierdoor kampt het woestijnland, dat voor 90 procent van zijn drinkwater afhankelijk is van ontzilting, met acute stroom- en watertekorten.
