De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft de burgemeester van New York, Zohran Mamdani, beschuldigd van het zaaien van haat. Aanleiding zijn de uitspraken van de burgemeester, die stelde dat Netanyahu niet welkom is in de stad en gearresteerd zou moeten worden vanwege het arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof (ICC). Ondanks de spanningen bevestigde Netanyahu zondag dat hij komende september aanwezig wil zijn bij de jaarlijkse Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York.
- Premier Netanyahu noemt de uitspraken van burgemeester Mamdani haatzaaiend.
- Burgemeester Mamdani erkent dat New York geen bevoegdheid heeft tot arrestatie, maar vraagt federale ingreep.
- Netanyahu noemt de ICC-beschuldigingen ongegrond en reist toch af naar de VN-top.
Burgemeester eist optreden tegen Israëlische premier
In het Amerikaanse televisieprogramma Sunday Morning Futures op Fox News reageerde Netanyahu fel op de uitlatingen van de New Yorkse burgemeester. Volgens de premier hoort een burgemeester er te zijn voor alle inwoners van de stad, ongeacht hun religie of achtergrond, maar wakkert Mamdani juist verdeeldheid aan. Mamdani verklaarde dat Netanyahu een oorlogsmisdadiger is en niet welkom is in New York. Hoewel de stad zelf niet over de wettelijke bevoegdheid beschikt om een arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof uit te voeren, spoorde hij de federale overheid aan om wel over te gaan tot actie.
Netanyahu deed de beschuldigingen van het in Den Haag gevestigde hof af als ongegrond. Hij verwees daarbij naar recente beschuldigingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag aan het adres van de hoofdaanklager van het ICC, die afgelopen vrijdag uit zijn functie werd gezet. Volgens de premier is het arrestatiebevel een poging om de aandacht daarvan af te leiden. Het ICC beschuldigt Netanyahu, zijn voormalige minister van Defensie en de overleden leider van Hamas van misdaden tegen de menselijkheid.
Internationaal strafhof zet verhoudingen op scherp
De diplomatische botsing onderstreept de groeiende politieke verdeeldheid in de Verenigde Staten over de oorlog in Gaza. Netanyahu sprak zijn zorgen uit over het afbrokkelen van de traditionele tweepartijiensteun voor Israël, met name door de invloed van progressieve Democraten. Ook waarschuwde hij voor toenemend antisemitisme in westerse landen, waarbij hij opmerkte dat Joodse inwoners van New York zich steeds ongemakkelijker voelen.
Voor de internationale diplomatie betekent deze situatie een complex juridisch spanningsveld, aangezien het VN-hoofdkwartier op Amerikaans grondgebied staat terwijl de federale overheid het arrestatiebevel niet ondersteunt.
De escalatie volgt op het conflict dat ontstond na de aanval van Hamas op 7 oktober 2023, waarbij circa 1.200 mensen omkwamen. Volgens het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid zijn tijdens het daaropvolgende Israëlische offensief meer dan 73.000 mensen gedood, van wie ongeveer de helft vrouwen en kinderen. Daarnaast sloot Israël zich op 28 februari aan bij de VS in het beginnen van de oorlog tegen Iran en lanceerde het een grondinvasie in Zuid-Libanon tegen Hezbollah.
Amerikaanse garanties bieden premier doorgang
Ondanks de oproepen van de New Yorkse burgemeester kan Netanyahu rekenen op federale bescherming tijdens zijn bezoeken aan de Verenigde Staten. Donald Trump verzekerde de Israëlische leider via een bericht op sociale media dat hij op geen enkele wijze zal worden gearresteerd tijdens zijn verblijf in het land.
Netanyahu wordt deze week in Washington verwacht voor een ontmoeting met Trump en het bijwonen van de uitvaart van de Republikeinse senator Lindsey Graham, die twee weken geleden plotseling overleed aan de gevolgen van een vermoedelijke scheur in de aorta. Dit aanstaande bezoek en de geplande toespraak bij de VN in september tonen aan dat de premier zijn internationale optredens voortzet, ongeacht de juridische en politieke druk vanuit lokale bestuurders.
