De strikte scheiding tussen publieke functies en commerciële belangen is in de Europese en Nederlandse politiek een groot goed, maar in de Verenigde Staten zorgt de vervaging van die grens opnieuw voor beroering. President Donald Trump heeft in het Oval Office publiekelijk reclame gemaakt voor tuindirecteur Scotts Miracle-Gro. Het beursgenoteerde bedrijf uit Ohio zou gratis het gazon van het Witte Huis hebben vervangen en mag binnenkort honderden hectares aan parken in Washington D.C. onder handen nemen. Trump prees het bedrijf openlijk nadat hij het gratis aanbod via een vriend had geaccepteerd, wat leidde tot felle kritiek van Amerikaanse ethiekexperts.
- Donald Trump maakte in het Oval Office openlijk reclame voor het tuinbedrijf Scotts Miracle-Gro.
- Het bedrijf verving gratis het gazon van het Witte Huis en doneerde 1 miljoen dollar aan de National Park Service.
- Ethiekexperts waarschuwen dat zulke diensten de schijn van belangenverstrengeling en vriendjespolitiek wekken.
Gratis diensten voor het Witte Huis wekken wrevel
Trump vertelde aan journalisten dat hij het aanbod van Scotts Miracle-Gro niet kon weigeren toen een vriend hem benaderde. “Ze leveren geweldig gras. Ik moet ze wel een plug geven, want ze hebben het Witte Huis gratis gedaan,” zei de president. Volgens hem gaat de producent van gazon- en tuinproducten binnenkort ook circa 700 acres (ongeveer 280 hectare) aan parken rond Washington D.C. voorzien van nieuw gras.
In juni maakte Scotts Miracle-Gro al bekend 1 miljoen dollar (ongeveer 920.000 euro) bij te dragen aan de National Park Service. Dit geld was bedoeld voor het herstel van het zuidgazon na een UFC-vechtsportevenement op 14 juni, de 80e verjaardag van Trump. Daarnaast schenkt het bedrijf in 2024 een half miljoen dollar aan een pro-Trump politiek actiecomité (PAC). Noch het Witte Huis, noch het bedrijf reageerde op verzoeken om commentaar.
“Gunstjes blijven geen gunstjes; vroeg of laat veranderen ze in facturen,” stelde Davina Hurt, directeur overheidsethiek aan de Santa Clara University.
Ethiekexperts zien een structurele breuk met eerdere normen
Het openlijk aanprijzen van commerciële bedrijven door de Amerikaanse president past in een reeks vergelijkbare incidenten. Eerder verscheen Trump bij het Witte Huis naast Tesla’s en riep hij het publiek op om Dell-computers te kopen of bij Walmart te winkelen. Voor ethiekdeskundigen in de VS betekent dit een duidelijke stijlbreuk met eerdere administraties.
Richard Painter, voormalig hoofdethicus onder president George W. Bush, benadrukte dat onder zowel Bush als Barack Obama streng werd toegezien op het vermijden van merkpromotie. Volgens hem geldt destijds het principe dat bedrijven het Witte Huis niet gratis mogen bedienen om vervolgens door de president te worden gepromoot.
Het ontbreken van openbare, competitieve aanbestedingen bij overheidsopdrachten tast het vertrouwen aan dat de overheid voor alle burgers werkt.
Vervaging van grenzen schuurt met Europese transparantienormen
Voor de verhoudingen tussen overheid en markt impliceert deze gang van zaken dat commerciële gulle gevers een bevoorrechte toegang tot het staatsapparaat kunnen verkrijgen. In tegenstelling tot de Europese praktijk, waar strenge aanbestedingsregels en integriteitscodes zulke bedrijfssponsoring aan het staatshoofd blokkeren, vervaagt in Washington het onderscheid tussen staatszaken en gunsten van zakelijke bondgenoten.
Volgens ethiekexperts ontstaat daardoor de indruk dat overheidsopdrachten niet op basis van kwaliteit of de laagste prijs worden gegund, maar op basis van persoonlijke relaties. Dit ondergraaft het principe van eerlijke concurrentie en transparantie binnen de overheidssector.
Vindt u dat een staatshoofd commerciële bedrijven mag aanprijzen als zij de overheid gratis diensten bewijzen, of moet hier een strikt verbod op gelden? Laat uw mening achter in de reacties.
