Onderzoekers van het Harbor Branch Oceanographic Institute van de Florida Atlantic University hebben vastgesteld dat een taaie inheemse zeegrassoort een sleutelrol kan spelen bij het herstel van beschadigde kustecosystemen. De soort, Ruppia maritima, blijkt uitzonderlijk goed bestand tegen grote schommelingen in waterkwaliteit en zoutgehalte in de Indian River Lagoon in Florida. Wereldwijd is naar schatting bijna een vijfde van al het historische zeegrasoppervlak verloren gegaan. De bevindingen, gepubliceerd in het vakblad Regional Studies in Marine Science, tonen aan dat deze plant dankzij een zaadbank in het sediment kan overleven onder omstandigheden waar andere soorten verdwijnen.
- Onderzoekers volgden drie jaar lang populaties van Ruppia maritima in een natuurreservaat in Florida.
- De zeegrassoort overleeft ongunstige omstandigheden via een zaadbank in het sediment die kiemt zodra het zoutgehalte daalt.
- Sinds 2021 groeit de plant succesvol en zelfvoorzienend in kweekbassins van de universiteit.
De opbouw: Grootschalig verlies en moeilijke leefomstandigheden
Zeegrasvelden vervullen een essentiële rol in kustzones. Ze bieden een leefgebied voor tal van mariene soorten, stabiliseren de zeebodem met hun wortels en verbeteren de waterkwaliteit. In de Indian River Lagoon raakte de onderwaternatuur de afgelopen jaren echter ernstig aangetast na grootschalige algenbloeien, waarna op veel plaatsen natuurlijk herstel uitbleef.
In zogeheten ‘muggenbekkens’ — wetlands die door dijken en spuisluizen van de lagune zijn gescheiden en waar het waterpeil sterk varieert — bleek de relatief zeldzame soort Ruppia maritima opvallend goed stand te houden. Dit soort menselijk aangepaste gebieden geldt voor de meeste waterplanten als een buitengewoon zware leefomgeving.
Het onderzoek: Hoe een ondergrondse zaadbank overleving garandeert
Om de overlevingskracht van de plant te analyseren, volgden wetenschappers drie jaar lang natuurlijke populaties op twee locaties in het Bee Gum Point Nature Preserve. Ze brachten seizoensgebonden schommelingen in bedekking en biomassa in kaart, en voerden laboratorium- en kweekproeven uit met verzamelde zaden en planten.
Uit de metingen bleek dat de plant in de zomer bovengronds afsterft, maar ondergronds overleeft via een hardnekkige zaadbank in de bodem die kiemt zodra de omstandigheden verbeteren.
Laboratoriumexperimenten toonden aan dat de zaden langdurige periodes met een hoog zoutgehalte kunnen doorstaan en snel kiemen wanneer het water zoeter wordt. Ook in de kweekinstallaties van de universiteit sloeg de soort aan: de populatie die in 2021 werd aangeplant, bleek zichzelf in de bassins in stand te kunnen houden en kiemkrachtige zaden te produceren.
De vervolgstappen: Veldproeven en toepassing als pioniersoort
De onderzoekers zien in Ruppia maritima een geschikte pioniersoort die kale of verstoorde zeebodems snel kan koloniseren en zo de weg vrijmaakt voor breder herstel.
De vervolgstap in het project bestaat uit praktijktests in de Indian River Lagoon. De wetenschappers gaan testen hoe de gekweekte planten en zaadgebaseerde methoden presteren in de vrije natuur, om te bepalen onder welke omstandigheden de plant het beste kan worden ingezet.
Voor het beheer van kustzones impliceert de studie dat herstelprojecten zich niet alleen hoeven te richten op het direct terugplaatsen van kwetsbare zeegrasgemeenschappen. Het inzetten van pionierssoorten met een sterke zaadbank biedt kustbeheerders een praktisch hulpmiddel om het ecologisch herstel in verstoorde estuaria wereldwijd op gang te brengen.
Zie jij kansen voor het toepassen van dergelijke pionierssoorten bij het herstel van onderwaternatuur in onze eigen kustwateren? Deel je mening hieronder.
