Europa dreigt het internationale doel om virale hepatitis tegen 2030 als bedreiging voor de volksgezondheid te elimineren niet te behalen. Dat meldt het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) op Wereld Hepatitis Dag. Weliswaar boekt het continent gestaag vooruitgang bij de bescherming van jonge kinderen en het screenen van bloeddonors, maar grote hiaten in de preventie gooien roet in het eten. Ongeveer vijf miljoen mensen in de Europese Unie en de Europese Economische Ruimte (EU/EER) leven met chronische hepatitis B of C. Jaarlijks overlijden bijna 60.000 Europeanen aan de gevolgen van deze leverziekten.
- Het ECDC concludeert dat Europa het WHO-doel voor de eliminatie van hepatitis tegen 2030 niet gaat halen.
- Ongeveer 5 miljoen mensen in de EU/EER dragen chronische hepatitis B of C en jaarlijks vallen er bijna 60.000 doden.
- Slechts negen van de 25 onderzochte landen halen de benodigde vaccinatiegraad van 95 procent bij kinderen.
- Spuitende drugsgebruikers vormen de grootste risicogroep voor hepatitis C, maar harm reduction schiet in veel landen tekort.
ECDC signaleert grote tekortkomingen in preventiebeleid
Volgens het Europese gezondheidsagentschap wordt de stagnatie voornamelijk veroorzaakt door een ongelijkmatige uitvoering van preventieve maatregelen. In het ECDC-rapport wordt benadrukt dat doeltreffende middelen — zoals vaccinaties, vroegtijdige opsporing en effectieve behandelingen die hepatitis C kunnen genezen en hepatitis B onder controle houden — weliswaar bestaan, maar niet overal goed worden ingezet.
Slechts negen van de 25 geanalyseerde EU/EER-landen behalen de norm van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) om 95 procent van de kinderen volledig in te enten tegen hepatitis B. In sommige landen is de vaccinatiegraad de afgelopen jaren zelfs achteruitgegaan. Dit betekent dat een aanzienlijk deel van de Europese bevolking onnodig kwetsbaar blijft voor infecties die op lange termijn kunnen leiden tot ernstige leveraandoeningen zoals cirrose of leverkanker.
Kwetsbare groepen en risico in gevangenissen
Een belangrijke infectieroute voor hepatitis C blijft het spuitend gebruik van drugs. Hoewel strategieën voor schadebeperking — zoals de verstrekking van schone spuiten en opioïd-substitutietherapie — bewezen effectief zijn om transmissie te minimaliseren, blijkt de dekking binnen de EU/EER ontoereikend. Slechts zeven landen voldoen aan de WHO-doelstelling voor de distributie van steriel spuitmateriaal.
Om de transmissie onder spuitende drugsgebruikers en gedetineerden in te dammen, heeft het ECDC samen met het EU-Drugsagentschap (EUDA) specifieke richtlijnen en een online gereedschapskist voor gevangenissen ontwikkeld.
Het beter toegankelijk maken van de gezondheidszorg in detentiecentra en het uitbreiden van ondersteuning voor verslaafden zijn volgens de instanties cruciaal. Voor het zorgstelsel impliceert het missen van de 2030-doelen dat de druk op lever- en infectiezorg de komende jaren onverminderd hoog zal blijven.
Geboortezorg en bloedveiligheid laten wel successen zien
Ondanks de waarschuwingen van het ECDC bevat de nieuwe dataset ook positieve resultaten van langlopend preventiebeleid. De prevalentie van hepatitis B onder kinderen jonger dan 5 jaar is inmiddels gedaald tot vrijwel nul. Sinds 2006 vertoont het aantal acute hepatitis B-infecties in de regio een gestage daling. Bij jongeren onder de 25 jaar zakte het aandeel acute gevallen van 11 procent in 2015 naar 8 procent in 2024.
In alle dertig EU/EER-landen is routinematige screening van zwangeren op hepatitis B ingeburgerd, waardoor de overdracht van moeder op kind is teruggebracht tot onder de 2 procent.
Daarnaast beschikken Europese landen over robuuste systemen om besmetting via bloed, weefsels en cellen te voorkomen. Veel landen voldoen hiermee reeds aan de nieuwe veiligheidsnormen die zijn vastgelegd in de EU-regelgeving voor stoffen van menselijke oorsprong.
Vindt u dat Europese landen strenge eisen moeten stellen aan vaccinaties en verslavingszorg om infectieziekten definitief uit te bannen? Deel uw mening hieronder.
