Een zeldzaam fossiel uit het noordoosten van Australië levert voor het eerst hard bewijs dat prehistorische vissauriërs vliegende reptielen aten. Onderzoek naar de maaginhoud van een zeven meter lange ichthyosaurus (Platypterygius australis) bracht botresten van een pterosaurus aan het licht. Kort na deze maaltijd werd de vissauriër zelf aangevallen door een Kronosaurus queenslandicus, de absolute apexpredator van de toenmalige Eromanga-zee. De vondst bij het stadje Richmond herschrijft de wetenschappelijke kennis over de complexe voedselrelaties in het gebied, meer dan 100 miljoen jaar geleden tijdens het Vroeg-Krijt.
- Eerste directe bewijs wereldwijd dat een ichthyosaurus een vliegend reptiel heeft geconsumeerd.
- Het fossiel legt een zeldzame drietraps voedselketen vast: pterosaurus → ichthyosaurus → Kronosaurus.
- Amateurs vonden de eerste botten in 2019, waarna ANSTO-scans de inhoud van de maag onthulden.
Drietraps voedselketen uit de Eromanga-zee
Tijdens het Vroeg-Krijt, zo’n 120 tot 95 miljoen jaar geleden, was een groot deel van het huidige binnenland van Australië bedekt door de Eromanga-zee. Deze lavlakke binnenzee besloeg meer dan een derde van het continent en werd bewoond door mariene reptielen, haaien en schildpadden. Fossiele maaginhouden uit deze periode zijn uiterst zeldzaam, waardoor wetenschappers gedrag en dieet meestal moeten afleiden uit tandvorm of botstructuur.
Geavanceerde 3D-scans door de Australian Nuclear Science and Technology Organization (ANSTO) brachten daar verandering in. In versteende kogelvormige massa’s achter de schedel van de ichthyosaurus ontdekten onderzoekers resten van vissen, inktvisachtigen en twee botten van een pterosaurus, waaronder een stuk kaak. De vliegende pterosaurus had naar schatting een spanwijdte tot vier meter, vergelijkbaar met de grootste albatrossen van nu. Het is aannemelijk dat de vissauriër het vliegende reptiel uit de lucht of van het wateroppervlak heeft gegrepen, of als aaseter heeft geconsumeerd.
Dit fossiel vormt het allereerste fysieke bewijs wereldwijd dat een mariene vissauriër een vliegend reptiel heeft gegeten.
Aanval door een gigantisch apexroofdier
De maaltijd van de ichthyosaurus bleek zijn laatste te zijn. Het bijna complete skelet van het dier vertoont grote verbrijzelde bijtsporen, gespleten ruggenwervels en ontbrekende ribben. Deze beschadigingen wijzen op een fatale aanval of het meedogenloos aanvreten van het karkas door Kronosaurus queenslandicus.
Met zijn gigantische kaakkracht was deze pliosauriër de enige bekende jager in de Eromanga-zee die in staat was om een fossiel van deze omvang zo toe te takelen. Paleontoloog Dr. Dean Lomax spreekt van een uniek inkijkje in de prehistorische oceaan: het fossiel legt drie niveaus uit de voedselketen in één enkel specimen vast.
Van amateurvondst tot wetenschappelijke ontdekking
De opmerkelijke reconstructie begon niet in een laboratorium, maar tijdens een dagje fossielen zoeken. In augustus 2019 stuitten de bezoekers Mike en Cathy Freeman en Gary en Barb Flewelling bij een openbare vindplaats nabij Richmond op grote versteende botten. Het materiaal werd verzameld in zakken en kreeg de bijnaam ‘B.O.B.’ (Bag of Bones).
Wat begon als een toevallige vondst van vier fossielzoekers, groeide uit tot een van de belangrijkste mariene ontdekkingen van Australië.
Drie jaar later keerde Kevin Petersen, curator van het Kronosaurus Korner Museum, terug naar de vindplaats. Hij legde de rest van het bijna acht meter lange skelet bloot. Na meer dan 600 uur aan preparatiewerk door personeel en vrijwilligers werden vreemde steennodules ontdekt die uiteindelijk via ANSTO-scans hun geheimen prijsgaven. Het onderzoek is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Gondwana Research, met wetenschappelijke illustraties van Dr. Peter Trusler waarin de verhoudingen van de Kronosaurus-schedel zijn bijgesteld.
Wat vindt u van deze bijzondere prehistorische ontdekking? Laat uw reactie achter hieronder.
