In verschillende delen van Zuid- en West-Europa strijden hulpdiensten tegen hardnekkige bosbranden, waarbij duizenden inwoners en vakantiegangers zijn geëvacueerd. Vooral in het zuidwesten en zuidoosten van Frankrijk, evenals in delen van Spanje en Italië, grijpen de vlammen snel om zich heen bij temperaturen die lokaal oplopen tot boven de 40 graden Celsius. Uit nieuw internationaal onderzoek blijkt dat het huidige droogterisico op het continent niet primair wordt veroorzaakt door een gebrek aan regenval, maar door een opgewarmde atmosfeer die in hoog tempo vocht aan de bodem onttrekt.
- In het zuidwesten van Frankrijk zijn circa 12.000 mensen geëvacueerd vanwege een snel om zich heen grijpende bosbrand.
- Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat extreem droge bodems in West-Europa vijfmaal zo waarschijnlijk zijn geworden door klimaatverandering.
- In Spanje en Italië woeden eveneens tientallen branden, waarbij in de Italiaanse regio Calabrië brandstichting wordt vermoed.
Vlammenzeeën dwingen tot grootschalige evacuaties
De situatie is met name ernstig in het Franse departement Gironde. Nabij de kustplaats Le Porge en de baai van Arcachon legde een bosbrand meer dan 2.000 hectare dennenbos in het as. Uit voorzorg werden daar in korte tijd zo’n 12.000 mensen geëvacueerd, onder wie duizenden toeristen van omliggende campings. De politie onderzoekt of de brand per ongeluk is ontstaan door een bosmaaier. Ook in het zuidoostelijke departement Var woedde een snelle brand bij Les Arcs, die circa 200 hectare verwoestte en meerdere woningen en voertuigen beschadigde. Dinsdag kwamen nabij de luchthaven van Bordeaux al twee brandweerlieden om het leven tijdens het bestrijden van een vuurhaard.
In het Franse departement Gironde moesten alleen al nabij Le Porge circa 12.000 mensen hun verblijfplaats ontvluchten vanwege snel om zich heen grijpende vlammen.
Ook andere Zuid-Europese landen kampen met grote vuurhaarden. In Spanje moesten rondom Toledo en in de provincie Guadalajara meer dan 30 dorpen worden ontruimd. De Spaanse premier Pedro Sánchez benadrukte tijdens een bezoek aan het getroffen gebied dat de impact van klimaatverandering zich rechtstreeks laat voelen in de veiligheid van gemeenschappen. In Italië zijn op Sicilië ongeveer 6.000 hulpverleners ingezet om zo’n 50 actieve branden te bestrijden, terwijl in Calabrië meer dan 160 branden zijn geregistreerd. Plaatselijke autoriteiten vermoeden daar kwaad opzet en maken melding van brandstichters die brandbare stoffen aan zwerfdieren bonden om het vuur snel te verspreiden.
Warmere atmosfeer zuigt vocht uit de Europese bodem
De snelle uitbreiding van de branden staat niet op zichzelf, zo blijkt uit een analyse van het World Weather Attribution (WWA)-netwerk. Wetenschappers van onder meer Imperial College London en de ETH Zürich vergeleken historische klimaatdata en computer-modellen. Daaruit komt naar voren dat de aarde sinds de periode 1850-1900 met ongeveer 1,4 graden Celsius is opgewarmd. Omdat een warmere atmosfeer per graad temperatuurstijging circa 7 procent meer waterdamp kan vastholding, ontstaat een sterke zuigkracht die vocht aan meren, rivieren en de bodem onttrekt.
Onderzoekers benadrukken dat het huidige droogterisico niet zozeer draait om te weinig regen, maar om een ‘dorstige’ atmosfeer die de bodem in snel tempo uitdroogt.
Volgens de onderzoekers zijn extreem droge bodemomstandigheden in West-Europa door de mondiale opwarming circa vijf keer zo waarschijnlijk geworden, en in Oost-Europa zelfs elf keer. Uitzonderlijk hoge niveaus van de potentie van de lucht om vocht op te nemen waren in de periode tussen april en juni in West-Europa circa 80 keer zo waarschijnlijk als in een pre-industrieel klimaat. Dit verklaart waarom zelfs gebieden die een relatief natte winter beleefden, na de historisch warm verlopen maand juni binnen korte tijd volledig uitdroogden en uiterst vatbaar werden voor natuurbranden.
Aanhoudende hitte vergroot de druk op hulpdiensten
De vooruitzichten voor de getroffen gebieden blijven kritiek. De Franse weerdienst Météo-France en andere Europese meteorologische instanties waarschuwen dat de temperaturen opnieuw kunnen oplopen tot boven de 40 graden. Tot nu toe is er in Europa in 2026 al meer landoppervlak door bosbranden verwoest dan het jaarlijkse gemiddelde van de afgelopen twee decennia.
Voor Europese overheden en hulpdiensten betekent deze trend dat de traditionele seizoensvoorbereiding op droogte en brandgevaar structureel moet veranderen. Wanneer de atmosfeer door hogere temperaturen sneller vocht aan het landschap onttrekt, leidt hetzelfde neerslagtekort dat vroeger beheersbaar was, tegenwoordig sneller tot grootschalige calamiteiten.
